Podział rodzaju Rhododendron na różaneczniki i azalie ma charakter nieco umowny i bywa, że prowadzący do nieporozumień. Zazwyczaj pod nazwą różanecznik rozumiemy rośliny o liściach zimozielonych (nie opadających na zimę) natomiast azalia to w potocznym rozumieniu krzew o liściach sezonowych. Często kierujemy się również kolorem kwiatów: większość azalii posiada kwiaty w kolorach ciepłych (odcienie żółtego, pomarańczowego i czerwonego) podczas gdy rododendrony kwitna zazwyczaj w odcieniach fioletu, różu ewentualnie w chłodnym kolorze biało-żółtym. Jest to podział praktyczny choć należy wymienić przynajmniej jeden istotny wyjątek od wymienionych reguł - azalie japońskie.

Wszystkie różaneczniki są roślinami o dużych wymaganiach dotyczących uprawy. Wymagają bezwzględnie gleby o odczynie kwaśnym (pH 4-5), przepuszczalnej, żyznej i wilgotnej choć nie nadmiernie mokrej. Są wrażliwe na przesuszenie i powinny być sadzone w możliwie osłoniętym, półcienistym miejscu a ziemia wokół krzewów powinna być regularnie ściółkowana. Azalie o lisciach sezonowych są generalnie łatwiejsze w uprawie i moga być sadzone w miejscach nasłonecznionych i mniej wilgotnych.

Poniżej zamieszczamy obszerne fragmenty z ksiązki prof. Mieczysława Czekalskiego "Różaneczniki" wydanej w Warszawie przez PWRiL w 1991 a dotyczące wymagań siedliskowych i uprawowych różaneczników.

Parametry podstawowych czynników ekologicznych nie mogą spadać poniżej pewnego  minimum, koniecznego w danym kompleksie.  Wymagania roślin w stosunku do poszczególnych czynników zawierają się w pewnych granicach tolerancji. Granice te mogą być szerokie lub  wąskie. Czynnik występujący w nasileniu zbliżonym do górnej lub dolnej granicy tolerancji  nazywamy czynnikiem ograniczającym. Może on  osłabiać lub uniemożliwiać rozwój rośliny. Ustalenie ekologicznych czynników ograniczających  ma duże znaczenie w praktyce ogrodniczej.

Badania aklimatyzacyjne wykazują, że różaneczniki mają dużą zdolność przystosowywania  się do warunków przyrodniczych, bardzo różniących się od tych, jakie panują w ich ojczyźnie.  Zdolność adaptacji do nowych warunków ekologicznych jest tym większa, im wyższy jest stopień  heterozygotyczności roślin. Dlatego formy mieszańcowe dostosowują się łatwiej niż gatunki typowe. W wyniku rekombinacji genów, jako  następstwa krzyżowań z innymi gatunkami i odmianami, nabywają one odporności na nowe,  znacznie surowsze warunki ekologiczne. Zakres  tolerancji różaneczników jest więc dość rozległy,  dzięki czemu możliwa jest ich uprawa także  w naszym kraju (Czekalski, 1975, 1980).

Ekologiczne warunki życia roślin - jak z powyższego wynika - należy zawsze rozpatrywać  kompleksowo. Uwzględniam to, analizując w  dalszej części rozdziału poszczególne czynniki  środowiska. Omawiane wymagania ekologiczne  różaneczników odnoszą się tylko do tych gatunków i mieszańców, które są lub mogą być uprawiane w naszym kraju.

Inaczej jednak reagują na niską temperaturę na  obszarach naturalnego występowania, a inaczej  w warunkach uprawy. Chodzi mianowicie o to, że  kompleks pozostałych czynników ekologicznych w tych dwóch rodzajach środowisk kształtuje się odmiennie. W środowisku naturalnym niedobór (w sensie ekologicznym) jednego czynnika uzupełniany jest niejako w sposób samoregulujący przez inne czynniki, pozostające nieprzerwanie w stanie interakcji. W warunkach sztucznych, tzn.. w uprawie, działanie pozostałych czynników (poza tym, który jest w mini­mum) nie zawsze jest wystarczające do utrzymania równowagi biologicznej przez roślinę. Dłuższe utrzymywanie się stanu nierównowagi prowadzi do zaburzeń rozwojowych, a w skrajnych  przypadkach kończy się śmiercią rośliny. Do niedawna panowały u nas opinie o wyjątkowej wrażliwości różaneczników na niską tem­peraturę (podobne sądy słyszy się i dzisiaj). Poglądy takie wynikają - moim zdaniem - z nie­znajomości rzeczywistych wymagań roślin, zwłaszcza ­obcego pochodzenia, introdukowanych do nowych warunków klimatycznych. Niemal wszystkie u­prawiane obecnie w Polsce różaneczniki  pochodzą z obszarów cieplejszych i o większej ilości opadów. Stąd wniosek, że występujące u nas mrozy będą czynnikiem ograniczającym rozwój krzewów, czyli będą powodowały ich  przemarzanie. Ale jeśli krzewom tym zapew­nimy możliwie najkorzystniejsze inne warunki wzrostu (na co człowiek ma większy wpływ), wówczas oddziaływanie niskiej temperatury okaże się mniej niebezpieczne. Tak więc dopiero wtedy, gdy zapewnimy roślinie warunki w miarę możliwości najbardziej zbliżone do jej wymagań, możemy poddać ją ocenie użytkowej, w tym także ocenie jej wytrzymałości na przemarzanie. Nie można zatem oceniać mrozoodporności róża­neczników zasadzonych w miejscach dla nich nieodpowiednich.

Krzewy większości różaneczników spotyka­nych w Polsce, w siedliskach odpowiednio wy­branych i przygotowanych, wytrzymują spadki temperatury sięgąjące -30°C, a nawet niższe. Dowodzą tego wspaniałe 80-100-letnie krzewy rosnące na Nizinie Śląskiej i na Pomorzu, które bez uszczerbku przetrwały wiele surowych zim (1928/29, 1939/40, 1940/41, 1941/42, 1953/54, 1955/56, 1962/63, 1969/70, 1970/71, 1978/79, 1986/87). Podczas wyjątkowo surowych zim w la­tach 1928/29 i 1941/42 na całym obszarze kraju występowały dni z temperaturą poniżej -30°C.

Częściowe przemarznięcia korzeni, rzadko  spotykane u krzewów uprawianych w naszym  kraju, powodują osłabienie ich wzrostu.

Większość uszkodzeń mrozowych różanecz­ników można wykryć już wiosną. Ale niektóre  rodzaje przemarznięcia pędów mogą się objawiać  dopiero latem lub jeszcze później. Wiosną rośliny  takie mają wygląd normalny, nie świadczący  o przemarznięciu, natomiast w drugiej połowie  lata nagle więdną. Po dokładnych oględzinach  okazuje się, że przemarzła szyjka korzeniowa  oraz krótki odcinek pędu powyżej niej. Takie  przemarzanie obserwuje się zwłaszcza u mło­dych krzewów w szkółkach.

 Jak wynika z tego krótkiego przeglądu, różaneczniki przystosowane są do obfitych opadów  i wysokiej wilgotności powietrza. Pod tym względem znajdują one u nas warunki zdecydowanie  niekorzystne. Niedobór opadów należy zatem zrekompensować np. przez sadzenie krzewów w pobliżu zbiorników wodnych lub systematyczne ­nawadnianie, tak, aby zapewnić równomierną  i dość wysoką wilgotność gleby przez cały rok. Sadzenie różaneczników w miejscach częściowo  zacienionych lub pod koronami wysokich drzew sprzyja utrzymywaniu się wyższej wilgotności  powietrza. Wysoka wilgotność powietrza jest  szczególnie ważna dla różaneczników zimozielo­nych, których liście i pędy transpirują nieprzer­wanie przez cały rok.

Istotne znaczenie dla przezimowania krze­wów różaneczników ma pokrywa śnieżna. Śnieg  na skutek parowania zwiększa wilgotność po­wietrza, chroni pędy i korzenie przed przemarz­nięciem oraz zmniejsza intensywność transpira­cji przez liście, a gdy topnieje wiosną, zasila glebę  w wodę. Nawet krzewy wrażliwych gatunków bądź odmian przykryte śniegiem przetrzymują  silne spadki temperatury. Wielokrotnie stwier­dzono, że w czasie silnych mrozów części pędów  pod śniegiem nie przemarzały, a części wystające  ponad jego powierzchnię były uszkadzane.

Na wysuszające działanie wiatrów narażone są krzewy rosnące w miejscach odkrytych lub  przewiewnych. Stanowiska takie nie nadają się do uprawy różaneczników. Znacznie korzystniejsze warunki znajdują one pod osłoną drzew. Większość form o dużych liściach nie znosi bez­pośredniego, silnego promieniowania słoneczne­go.

Gatunki zimozielone o małych liściach oraz  azalie są mniej wrażliwe. Znane są jednak przypadki,  że krzewy rozwijają się doskonale w pełnym sł­ońcu. Ma to miejsce na glebach optymal­nie dostosowanych do ich wymagań. Osłony, oprócz łagodzenia wpływu wysuszających wiatrów,  chronią krzewy przed bezpośrednim pro­mieniowaniem słonecznym. Na osłony nadają się  gatunki drzew ugałęzione na całej długości strzały, ­np. sosny, świerki, jodły. W ogrodach przydo­mowych jako osłony można stosować maty sło­miane i trzcinowe oraz inne materiały.

Różaneczniki wymagają gleb średnio zwięzłych, wilgotnych, żyznych, o odczynie kwaśnym  lub bardzo kwaśnym. Gleba powinna odznaczać się dużą zawartością przyswajalnych składników pokarmowych oraz odpowiednią ich proporcją. W glebach o odczynie kwaśnym część składni­ków pokarmowych (azot, fosfor, wapń, magnez, siarka, molibden i bor) jest mało dostępna dla roślin. Gleby przeznaczone dla różaneczników powinny więc być zaopatrzone w niektóre składniki pokarmowe niejako w „nadmiarze". Rośliny nie znoszą nagłych zmian stężenia roztworu  glebowego, dlatego też nawożenie mineralne nie może być jedynym sposobem wzbogacania gleb w składniki pokarmowe. Najodpowiedniejsze dla różaneczników są gleby zasobne w substancję organiczną, gdyż poszczególne składniki uruchamiane ­są w nich stopniowo i równomiernie.

Zapewnienie różanecznikom gleby o wymienionych właściwościach jest trudne, a często niemożliwe. Dopuszczalne są zatem pewne odstępstwa­. Jedynym warunkiem, jaki musi być bezwzględnie spełniony, jest kwaśny odczyn gleby. Sprzyja on bowiem mikoryzie, niezbędnej do prawidłowego wzrostu i rozwoju różaneczników.